Tijd voor jubilea. Veertig jaar koffiebar, veertig jaar Shelter hostels en vijftig jaar vakantiekampen van stichting Kaleb. Ze hebben een diep spoor in ons leven getrokken. Het is nauwelijks nog in te denken hoe nieuw het toen allemaal was. Het waren revolutionaire tijden. We deden er volop aan mee. Maar wel op onze eigen manier. We sloten wel aan bij de tijdsloop, maar niet bij de tijdgeest. We waren alternatief onder de alternatieven. We droegen lang haar, het liefst zaten we op de grond en we speelden gitaar, maar we zongen een ander lied. Radicaal waren we. Het zat in de lucht in die jaren zestig en zeventig. Er was beweging van Gods Geest. Het was de tijd van de Jesus Movement. 'All over the world the Spirit is moving', zongen we. Wat ís er in die tijd veel nieuw werk begonnen. Koffiebars overal. En bij de oude Vereniging Tot Heil des Volks startte Johan Frinsel trendsettend werk onder jeugdtoeristen en onder verslaafden. En nu vieren we de jubilea.  Hoe staan we er eigenlijk voor?  

Bij dit soort feestelijkheden moet ik altijd terugdenken aan die kleine Franse professor. Het was eind jaren zestig. Hij gaf zijn getuigenis op een jongerenkamp ergens in de Elzas. Hij was oud. Eigenlijk te oud voor zo'n jongerenkamp. Wat kon hij ons jongeren nog te zeggen hebben? Onverwacht veel. 'Zestig jaar geleden ben ik tot geloof gekomen en zestig jaar is God trouw gebleven'. Dat was het. Het kortste en krachtigste getuigenis dat ik ooit heb gehoord. Ontroerend. We hoorden het van een ervaringsdeskundige: van God kun je op aan. Dat is ook de boodschap van die jubilea, de boodschap voor ons die er in die begintijd of verderop bij betrokken waren.

Hoe staat het eigenlijk met ons enthousiasme? Regelmatig verlang ik terug naar die begintijd. De koffiebartijd bijvoorbeeld. Honger hadden we, honger naar het Woord van God. Bij de maaltijden lag de Bijbel naast het bord. En zingen wilden we en samen bidden en evangeliseren en helpen waar dat kon. We waren een en al enthousiasme. We waren tegen het materialisme en tegen het dogmatisme. Leven wilden we. Vakantie? Prima, maar dan wel een evangelisatiekamp. Met Kaleb bijvoorbeeld. Een ijzersterke formule hebben die. Lol maken en ontspannen gaan er naadloos samen met bijbelstudie en bidden. En niet over kerkmuren heen, maar gewoon er door. We hadden belangrijker zaken aan ons hoofd. Maar we waren niet tegen de Kerk, zeker niet. Veel mensen uit die tijd vervullen nu leidinggevende functies in verschillende kerken. Mooie naam trouwens, 'koffiebar'. Aan koffie hadden we genoeg. Waar de Heilige Geest werkt is weinig drang naar alcohol.

Hoe gaan we, ouder en wijzer geworden verder? Kiezen voor het Zwitserlevengevoel? Ik denk het niet. Het Koninkrijk-van-God-gevoel wil niet wijken. Goddank. We hebben nog wat aan de jongeren door te geven. Bijvoorbeeld dat God trouw is. En verder? Gewoon blijven zingen, en bidden en evangeliseren en helpen waar het kan. Graag tot de laatste adem.

Krijn de Jong
Geplaatst op zaterdag 29 oktober 2011  

Mooi die foto van dat groepje collega's van het gemeentehuis die gestopt zijn met roken. Goeie actie. Goed ook om het samen te doen, om elkaar er doorheen te helpen. Roken doe je vanwege het gemeenschapsgevoel meestal ook samen. Samen stoppen geeft een nog sterker saamhorigheidsgevoel. Er is nog meer goed nieuws. Dominee de Boer, van de Moriakerk, heeft afgelopen zondag in het kader van de preek over verslaving verteld dat ook hij met roken is gestopt. De gemeente mag hem in de gaten houden. Hoopvolle acties. Dit zijn signalen de goeie kant op. Preken is prachtig, een nieuw voorlichtingsboekje is handzaam en goed te gebruiken, maar er kan niets op tegen levende voorbeelden, identificatiefiguren, mensen waar je je aan op kunt trekken. Jongeren kunnen dan gaan denken: 'het kan toch'. En als het niet in een keer lukt gewoon een nieuwe poging ondernemen. Verslaving is taai en dat moeten wij ook zijn.

Maandag 7 november begint de week van verslaving. Net als vorig jaar hopen we in die week elke avond een uurtje met elkaar op te trekken in het Kerkje aan de Zee. Kom vooral. Ook daar zijn van die  levende voorbeelden. Verschillende Urkers zullen vertellen hoe ze van hun verslaving losgekomen zijn. Ik herinner me alle verhalen van vorig jaar nog levendig. Indrukwekkend, ontroerend en verheugend. Elke keer als ik in Amsterdam of ergens anders spreek merk ik het. Je kunt een boeiend en bezielend verhaal houden, maar je kunt nooit op tegen een levensverhaal, een verhaal van een ex-verslaafde. Hij of zij is een levende hoop. 'Het kan dus toch', denken de toehoorders, 'ik zie het met mijn eigen ogen'. Gaat het makkelijk om er van af te komen? En hebben ze het nu altijd makkelijk? Nee. U en ik trouwens ook niet. Het leven is een strijd. Het gaat er om dat we de goede strijd strijden. En die strijd blijkt meer dan de moeite waard te zijn. Door de vreugde van het nieuwe leven verdwijnen pijn en moeite naar de achtergrond. Verslaving hoeft niet het laatste woord te hebben. Er is ontsnapping mogelijk. Je moet wel durven. Er is moed voor nodig. Niet zelden meer moed dan wij bezitten. Daarom bidden we ook als we bij elkaar zijn.

Nog even terug naar die voorbeelden. We zijn natuurlijk allemaal voorbeeldfiguren. Meestal zijn we ons dat niet bewust. Misschien moet u even om u heen kijken voordat u een borreltje achteroverslaat, of een pilsje in de hand houdt. Wie kijken er allemaal mee? Voor wie bent ik op dat moment een voorbeeld? En als u met gulle hand voor uw gasten inschenkt, kijk eerst even om u heen. U bent op dat moment een voorbeeld. Anderen zullen dit voorbeeld gaan volgen. Er is moed voor nodig om met deze taaie gewoonten te breken. In veel gevallen meer moed dan we bezitten. Ook daarvoor bidden we tijdens onze ontmoeting in het Kerkje aan de Zee. U kunt meedoen. 

Krijn de Jong
Geplaatst onder de rubriek ' Van Urk en Amsterdam' in Het Urkerland.

Kerken

Het was zondagmorgen nog heel rustig toen we om acht uur Urk uit reden. Sinds drie jaar kerk ik regelmatig in Amsterdam. In de meeste gevallen wordt ik vergezeld door Geert Weerstand. Voor de Oogst, het maandblad van Tot Heil des Volks, schrijf ik een artikelenserie 'Kerken in Amsterdam'. Het is een bemoedigende ontdekkingstocht geworden. Ik speur voortdurend naar kerken. Als ik een keuze heb gemaakt, zoek ik naar informatie en bereid ik me biddend voor. En dan gaan we, alle zintuigen op scherp. Amsterdam is in kerkelijk opzicht de tegenhanger van Urk. Hier is ongeveer vijf procent onkerkelijk, in Amsterdam is ongeveer vijf procent kerkelijk. In absolute getallen zijn dat toch nog 40.000 mensen. Het komt er op neer dat elke zondagmorgen op meer dan driehonderd plaatsen in de stad mensen samenkomen om God te eren. Dat gebeurt in zeventig talen. 

De laatst twee keer bezochten we een gemeente in Zuid Oost, beter bekend als de Bijlmer. Een derde van die ruim driehonderd kerken bevindt zich in dit verdwaalde stukje Biblebelt. Twee weken geleden bezochten we er een Nigeriaanse kerk. Deze gemeente komt samen in een fabriekspand. Een belevenis. Haast word er niet gemaakt, de dienst duurt met gemak drie uur. Er is veel beweging, veel emotie en een zeer krachtige prediking. Afgelopen zondag waren we in een Nederlands georiënteerde gemeente: de evangelie gemeente Berea. Het is de thuisgemeente van Bram, een Amsterdammer waarmee we al een tijdje optrekken en die zich ook op Urk goed thuis voelt. We zijn nu bij hem te gast. Maar Urk is nooit ver weg. De eerste persoon die we ontmoeten, een parkeerwacht, herkent Geert en vertelt ons dat hij binnenkort naar Urk hoopt te komen voor de reünie van de Pasterkampen. De dienst begint in feite al in de hal. Veel gesprekken en uitbundige ontmoetingen. Doen we de begroeting hier af met een zuinig knikje, daar krijg je zomaar een omhelzing. Ook in deze kerk horen we een indringende prediking. Na afloop spreek ik met een vrouw. Ze kerkt samen met haar man bij de PKN en in deze gemeente. 'Het is hier wel een heel andere wereld hoor', zegt ze. Dat betwijfel ik. Het is zeker een andere belevingswereld. Maar als Christus centraal staat bevinden we ons in hetzelfde koninkrijk.

's Middags kerken we weer op Urk. Bram is er ook. 'Ik pik graag nog een dienstje mee'. Natuurlijk vergelijk ik. Maar ik raak er niet van in de war. Als de kerk uitgaat speelt het orgel: 'Zoek eerst het koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid'. In Berea zouden ze bij het horen van dit lied zeker hard 'amen' hebben geroepen.

Krijn de Jong
Geplaatst onder de rubriek 'Tussen Urk en Amsterdam' in het Urkerland.

Wandelen

Eerst even langs Lelystad om Bram op te pikken. We hebben hem nodig want vandaag lopen we met 44 Urker vrouwen door de stad. Dat behap ik niet in mijn eentje en ook niet met z'n tweeën. We hebben Bram nodig als derde man. Bram is een rasechte Amsterdammer, hij spreekt de taal en hij kent de stad. Hoewel, hij ontdekt wel veel nieuwe dingen. 'Vroeger was ik altijd beneveld hè'. We arriveren op tijd in de binnenstad en vinden ook nog vrij snel een plekje om te parkeren. Het is prachtig weer. Als het zonnetje schijnt lijkt alles minder zwaar te wegen. We gaan eerst even langs het Jeugdhotel de Shelter. Daar zullen we later op de dag met z'n allen koffie drinken. Als we door de Brandewijnsteeg lopen zien we een oude vrouw leunend op een stok een hoge stoep afkomen. We spreken haar aan. 'Woont u al lang in deze buurt?' 'Ik heb m'n hele leven in Amsterdam gewoond'. Ze loopt met ons mee. Omdat ze me telkens vasthoud bied ik haar aan om me een arm te geven. Zo wandelen we gezellig samen richting de Nieuw Markt. Na een kort praatje nemen we afscheid. 'Gods zegen', zegt Bram. De vrouw reageert op z'n Amsterdams: 'Ik geloof ook, maar ik overdrijf het niet hoor'. Zo'n uitspraak maakt me altijd wat achterdochtig. Ik hoor er toch iets in van: 'ik maak er niet te veel werk van'. Overigens, hoe zou je eigenlijk over God kunnen overdrijven? Natuurlijk, je hebt fanatici, maar overdrijven over God doe je niet snel. Hoe zou je kunnen overdrijven over Zijn grootheid, Zijn goedheid, Zijn liefde, Zijn rechtvaardigheid? Dat lukt je nooit.  

Vanuit de Shelter haasten we ons naar het Victoria Hotel. Daar, tegenover het Centraal Station zijn de vrouwen al aangekomen. De reis ging sneller dan gedacht. Het is een mooi gezelschap, de vrouwen van de Menorahkerk. Met zoveel gerokte dames zijn we zelf ook een bezienswaardigheid. Na een bezoekje aan het Begijnhof gaan we richting de Jodenbuurt. Maar eerst drinken we koffie in de Shelter. Aanpalend aan de Shelter bevindt zich ook het Scharlaken Koord, het werk onder prostituees. Deze afdeling van Tot Heil des Volks wordt geleid door plaatsgenoot Marijke Bakker. Gelukkig heeft ze tijd om ons bij te praten. Het kan in onze eigen taal. Ze brengt ons heel dicht bij de problemen van de vrouwen.

Wandelen door de Jodenbuurt is altijd indrukwekkend. Er zijn daar zoveel herinneringen aan het bruisende Joodse leven van voor de oorlog. Aan het eind van onze wandeling belanden we op het Waterlooplein. Daar slaat het Bram een beetje in zijn bol. Ik hoor hem roepen: 'Urk is de mooiste plek om te wonen'. Een paar kramen verderop antwoordt een koopman: 'maar dan mot je geen burgemeester zijn'. Soms lijkt Amsterdam wel een dorp. En Urk lijkt soms... nou ja, laten we het gezellig houden.

Krijn de Jong
Geplaatst onder de rubriek 'Tussen Urk en Amsterdam' in het Urkerland.

Anders

Het is bijna veertig jaar geleden. Nog altijd houdt het me bezig. Trijntje en ik werkten in het jeugdhotel De Shelter op De Wallen in Amsterdam. Het liep tegen de kerst. Een tijd waarin mensen meer open en ontvankelijk zijn dan normaal. Tijdens die donkere dagen is er ook meer welwillendheid om iets voor elkaar te doen. Advent is een tijd van warmte en intimiteit. En een tijd van verwachting. Een christenechtpaar nam contact met ons op. Of wij iemand of twee iemanden wisten waarvoor ze tijdens het kerstfeest iets konden betekenen. Die hadden we. We trokken al een tijdje op met twee Duitse jongens. Beiden eenzaam. Ze werkten al een aantal weken als schoonmakers in het hostel. We hadden goed contact met ze. We stelden ze aan het echtpaar voor. Afgesproken werd dat ze de feestdagen in hun gezin konden doorbrengen. Op de valreep merkte ik nog op dat een van de jongens een fors alcoholprobleem achter de rug had. Confrontatie met alcohol zou geen goed idee zijn. Dat bleek geen probleem te zijn. Helaas. Enkele dagen later belden ze op. Voor hen was het geen probleem, maar opa en oma kwamen ook met de kerst en die vonden dat een borreltje er toch echt bij hoorde.

Je vraagt je af of mensen zich op zo’n moment realiseren wat ze zeggen. Opa en oma waren ook christelijk, of kerkelijk of hoe je het noemen wilt. Maar ze hielden er wel wat vreemde ideeën op na. Het kan geen kwaad om voor onszelf weer eens helder te maken wat we nu eigenlijk met de kerst vieren. Even die gezelligheid en al dat lekkers vergeten en even ons proberen in te denken wat in die kerstnacht gebeurde. Jezus verliet de mooiste plaats die er bestaat, de hemel, en kwam op de meest kwetsbare manier in de stal van ons leven wonen. God komt bij de mensen wonen. Dat moet zonder borreltje te vieren zijn. Na kerst komt oudjaar. Een dag waarop de vergankelijkheid voelbaar is. Tijd van reflectie en bezinning. De balans opmaken. Gedachten van: ‘het zou anders moeten’, dringen zich op. Je kunt je voornemen het anders te gaan doen. Ik vind daar niks doms aan. Willen veranderen is een teken van leven, van vitaliteit. Alleen een dode vis laat zich met de stroom meedrijven. Waarom zouden we er weer een jaar des Heinekens van maken. Een nieuw jaar brengt nieuwe mogelijkheden. Allemaal kunnen we bijdragen aan de verandering van onze gemeenschap. Nee, nu even geen bijdrage in klinkende munt. Iets dichterbij. Anders gaan leven. Minder roes, meer leven.

Krijn de Jong
Geplaatst onder de rubriek 'Tussen Urk en Amsterdam' in het Urkerland.

Tussen Urk en Amsterdam

Bent u er ook wel eens zat van? Altijd dat gezeur over alcohol en drugs. Het lijkt soms wel of er op Urk niks anders meer is. Soms word ik er wel eens moe van. Maar wie vooral moe worden zijn de mensen uit de directe omgeving van de verslaafde. Dag in dag uit, week in week uit, jaar in jaar uit, altijd die spanning, altijd die zeurende pijn, altijd dat onbegrip, altijd die zee van ellende. Soms horen of zien we er iets van, maar meestal blijft het verborgen. Je schaamt je al genoeg en trouwens wie begrijpt je? Ook de verslaafde wordt in zijn eerlijke momenten moe van zichzelf, maar hij lijkt niet anders meer te kunnen. Hij heeft de regie van zijn leven uit handen gegeven. Hij wordt geleefd. Met smoezen, grappen en grollen probeert hij er nu en dan nog een aardige draai aan te geven, maar het feit ligt er: hij is een slaaf geworden.  

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor al die ellende? Heel veel verschillende mensen. Natuurlijk eerst de verslaafde zelf. Hij heeft op beslissende momenten verkeerde keuzes gemaakt. Maar ook de dealers in drugs en alcohol zijn mede verantwoordelijk. En verder...onze hele gemeenschap. Met z'n allen houden we op een of ander manier de verslavingscultuur in stand. Als je bijvoorbeeld alcoholweigeraar bent, zoals in mijn geval, dan is het een hele toer om dat overeind te houden. Je moet opboksen tegen heel veel lieve familieleden en lieve vrienden die toch vinden dat een biertje, een wijntje en een  borreltje er gewoon altijd en overal bij horen. Je weigering wordt niet zelden als ongemakkelijk ervaren.

Wie kan er eigenlijk iets aan die verslavingsellende doen? Heel veel verschillende mensen. De dokter, de hulpverlener en ... u die dit leest. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met na te gaan denken over je eigen drinkgedrag en over het voorbeeld dat je daarmee aan de jongere generatie geeft. Je kunt je verder af vragen of het wel verstandig is om zomaar altijd voor iedereen drank in te schenken. Waarom bieden we niet een alcoholvrije drank aan? Je kunt nog verder gaan. Je kunt samen met anderen gaan nadenken over hoe we tot een cultuuromslag zouden kunnen komen. En je kunt daarvoor bidden. Als u een positieve bijdrage wilt leveren heeft u daarvoor volgende week de gelegenheid. In het kader van 'de week van verslaving' wordt er  D.V. in het Kerkje aan de Zee elke avond een korte samenkomst  gehouden. Verschillende mensen zullen daar iets vertellen over hun eigen verslavingsverleden, de Bijbel gaat open en er wordt voorbede gedaan. Er werken mensen mee uit verschillende geledingen van de Urker gemeenschap. Ja, je kunt wel eens moe worden van al dat verslavingsgedoe. Maar de strijd opgeven mogen we nooit. Nooit mogen we ons bij slavernij neerleggen. Alles wat we kunnen  moeten we doen. Als u er volgende week bij bent dan doet u wat.